Πλήγμα για την ενεργειακή δημοκρατία η απένταξη του προγράμματος “ΑΠΟΛΛΩΝ” από το Ταμείο Ανάκαμψης
Η απένταξη του προγράμματος “ΑΠΟΛΛΩΝ” από το Ελληνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) είναι ένα καθοριστικό πλήγμα στη δίκαιη ενεργειακή μετάβαση, στην ενεργειακή δημοκρατία και στην κοινωνική συνοχή, σύμφωνα με τους ΠΡΑΣΙΝΟΥΣ -Οικολογία. Τη θεωρούν μια απαράδεκτη απόφαση που χτυπά τις ενεργειακές κοινότητες, την Αυτοδιοίκηση, τα νοικοκυριά και τη μικρή επιχείρηση και ενισχύει τα μεγάλα εργολαβικά συμφέροντα. Και ζητούν μια δίκαιη, αποκεντρωμένη και συμμετοχική ενεργειακή πολιτική.
Το πρόγραμμα, προϋπολογισμού 100 εκατομμυρίων ευρώ, μετά από μακρές κα αδικαιολόγητες καθυστερήσεις, είχε σχεδιαστεί για να ενισχύσει ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά και να δώσει πραγματικό ρόλο στις ενεργειακές κοινότητες, στους Δήμους και στις Περιφέρειες. Μέσα από έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας με αποθήκευση (ΑΠΕ + Storage), θα εξασφαλιζόταν καθαρή ενέργεια για 127.500 νοικοκυριά του Κοινωνικού Τιμολογίου, καθώς και σημαντική μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για τους ΟΤΑ, τις ΔΕΥΑ και τους ΤΟΕΒ.
Η ξαφνική απένταξη του προγράμματος, με πρόσχημα καθυστερήσεις που οφείλονται σε γραφειοκρατικά εμπόδια και κυβερνητική αδράνεια, δεν αποτελεί τεχνική απόφαση αλλά πολιτική επιλογή. Επιλογή που στερεί από τα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις ένα κρίσιμο εργαλείο ενεργειακής αυτονομίας και τα παραδίδει στην εξάρτηση από τους ενεργειακούς ομίλους και τις αυξήσεις τιμών.
Αναλυτικά:
Αποδυνάμωση των πολιτών – Ενίσχυση των εργολαβικών συμφερόντων
Η ακύρωση του “ΑΠΟΛΛΩΝ” σηματοδοτεί την υποχώρηση του κοινωνικού χαρακτήρα της ενεργειακής πολιτικής. Αντί η Ελλάδα να στηρίζει αποκεντρωμένα και συμμετοχικά μοντέλα, που προάγουν την ενεργειακή δικαιοσύνη και την πράσινη καινοτομία σε τοπικό επίπεδο, επιλέγει να ευνοήσει τα μεγάλα εργολαβικά συμφέροντα και τα κεντρικά ελεγχόμενα σχήματα που συγκεντρώνουν κέρδη χωρίς κοινωνικό αντίκρισμα.
Η κυβέρνηση εγκαταλείπει:
• τα νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα,
• τις τοπικές κοινωνίες που επένδυσαν στην ιδέα της ενεργειακής αυτάρκειας,
• τις συνεργατικές και μικρές επιχειρήσεις, που θα μπορούσαν να ωφεληθούν από φθηνότερη ενέργεια και ενεργειακή συνεργασία με τους Δήμους τους.
Η ενεργειακή δημοκρατία, που βασίζεται στη συμμετοχή των πολιτών, αντικαθίσταται από ένα σύστημα συγκεντρωτικής διαχείρισης της ενέργειας, όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται μακριά από τις τοπικές κοινωνίες και τα οφέλη συγκεντρώνονται στα χέρια λίγων.
Πλήγμα στην κοινωνική συνοχή και την περιφερειακή ανάπτυξη
Η απένταξη του “ΑΠΟΛΛΩΝ” υπονομεύει την κοινωνική δικαιοσύνη και την ισόρροπη περιφερειακή ανάπτυξη. Το πρόγραμμα στόχευε να στηρίξει ορεινές, νησιωτικές και αγροτικές περιοχές, όπου το ενεργειακό κόστος είναι δυσανάλογα υψηλό και η πρόσβαση σε υποδομές περιορισμένη.
Αντί να ενισχύσει την ενεργειακή αυτάρκεια και την τοπική οικονομία, η κυβέρνηση αποδυναμώνει τους μηχανισμούς κοινωνικής αλληλεγγύης και ακυρώνει επενδύσεις που είχαν ξεκινήσει Περιφέρειες, Δήμοι και Ενεργειακές Κοινότητες. Ενδεικτικά, οι Περιφέρειες Ηπείρου και Θεσσαλίας είχαν ήδη προχωρήσει στη δημιουργία ενεργειακών κοινοτήτων με τη συμμετοχή 26 ΟΤΑ, ΔΕΥΑ και τοπικών φορέων, οι οποίοι σήμερα βρίσκονται σε αδιέξοδο.
Διεθνής στιγματισμός και υποβάθμιση της Ελλάδας
Η απόφαση δεν πέρασε απαρατήρητη στην Ευρώπη. Η REScoop.eu, ευρωπαϊκή ομοσπονδία ενεργειακών κοινοτήτων υποβάθμισε την Ελλάδα στον δείκτη χρηματοδότησης ενεργειακών κοινοτήτων, καταγράφοντας ότι δεν υπάρχουν πλέον διαθέσιμα ευρωπαϊκά κονδύλια για τις ενεργειακές κοινότητες στη χώρα.
Πρόκειται για διεθνή έκθεση δυσπιστίας απέναντι σε μια κυβέρνηση που, αντί να ενδυναμώνει τους πολίτες, αποδυναμώνει τα εργαλεία συμμετοχής τους.
Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ -Οικολογία ζητούν:
1. Άμεση επανένταξη του προγράμματος “ΑΠΟΛΛΩΝ” ή εναλλακτική χρηματοδότηση μέσω ευρωπαϊκών ή εθνικών πόρων.
2. Θεσμική κατοχύρωση και στήριξη των ενεργειακών κοινοτήτων ως βασικού πυλώνα της πράσινης πολιτικής.
3. Προώθηση μικρών και μεσαίων ενεργειακών έργων, με κοινωνικά και περιβαλλοντικά κριτήρια, ώστε να ενισχυθούν η μικρή επιχείρηση και η τοπική απασχόληση.
4. Διαφάνεια και συμμετοχικότητα στη διαχείριση των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης, ώστε να αποτραπεί η ολιγοπωλιακή εκμετάλλευση των δημόσιων πόρων.
Η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να είναι προνόμιο των λίγων. Δεν μπορεί να στηρίζεται σε συμβάσεις-μαμούθ για λίγες μεγάλες εταιρείες, την ώρα που χιλιάδες οικογένειες αδυνατούν να πληρώσουν τον λογαριασμό του ρεύματος. Η ενεργειακή δικαιοσύνη και η στήριξη του συνεργατισμού, του νοικοκυριού και της μικρής επιχείρησης μπορούν να αποτελέσουν θεμέλιο μιας πράσινης πολιτικής.
Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ -Οικολογία θα συνεχίσουν να διεκδικούν μια δίκαιη, αποκεντρωμένη και συμμετοχική ενεργειακή μετάβαση, όπου οι πολίτες, οι Δήμοι και οι Περιφέρειες δεν θα είναι θεατές, αλλά πρωταγωνιστές.
Η ενέργεια είναι κοινωνικό αγαθό – όχι πεδίο εργολαβικών συμφερόντων.