Την ανάγκη άμεσης επιτάχυνσης των διαδικασιών αποκατάστασης και ριζικών θεσμικών αλλαγών στον τρόπο διαχείρισης των συνεπειών φυσικών καταστροφών, ανέδειξε ο Δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας, Βασίλης Κεγκέρογλου, κατά τη διάρκεια της διευρυμένης σύσκεψης που πραγματοποιήθηκε στην Περιφέρεια Κρήτης με τη συμμετοχή κλιμακίου του Συνηγόρου του Πολίτη, του Αντιπεριφερειάρχη Νίκου Συριγωνάκη, του Δημάρχου Αρχανών Αστερουσίων Μανώλη Κοκοσάλη, του Προέδρου και Αντιπροέδρου του Συλλόγου «ΕΛΠΙΔΑ» Κώστα Γκαντάτσιου και Στέλιου Κανάκη αντίστοιχα, εκπροσώπων της αυτοδιοίκησης και αρμόδιων υπηρεσιών.
Η σύσκεψη ακολούθησε της αυτοψίας που πραγματοποίησε στο Αρκαλοχώρι τη Δευτέρα 23 Μαρτίου, τετραμελές κλιμάκιο του Συνηγόρου του Πολίτη, το οποίο κατέγραψε εκτενώς την υφιστάμενη κατάσταση, σχεδόν πέντε χρόνια μετά τον καταστροφικό σεισμό.
Στην τοποθέτηση του, ο Δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας Βασίλης Κεγκέρογλου υπογράμμισε ότι «πέντε χρόνια μετά, ήρθαν για να ακούσουν τα προβλήματα και τις προτάσεις για την αντιμετώπισή τους», επισημαίνοντας πως «η περίφημη “επιστροφή στην κανονικότητα” παραμένει ακόμη ζητούμενο». Όπως ανέφερε, «υπάρχουν σοβαρές εκκρεμότητες στην αδειοδότηση των “κίτρινων” κτιρίων, στην αποκατάσταση των υποδομών και στην κοινωνική και οικονομική αποκατάσταση», τονίζοντας ότι «η περιοχή κουβαλά ακόμη τα βάρη της καταστροφής, με πολλά κενά, καθυστερήσεις και περιορισμένα αποτελέσματα».
Ο Δήμαρχος κατέθεσε συγκεκριμένες προτάσεις για ένα νέο σύστημα πολιτικής προστασίας στην αποκατάσταση των συνεπειών φυσικών καταστροφών, με επίκεντρο την αποκέντρωση αρμοδιοτήτων.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε επίσης και στην ανάγκη δημιουργίας Μητρώου Μηχανικών, τονίζοντας ότι η διαδικασία αδειοδότησης θα μπορούσε να έχει ολοκληρωθεί ήδη από τον πρώτο χρόνο, εάν υπήρχε οργανωμένο μητρώο υπό τον συντονιστή και αν οι μηχανικοί αμείβονταν ανά φάκελο και ανά συμμετοχή στις επιτροπές. Σήμερα, η διαδικασία βασίζεται σε περιορισμένο αριθμό συμβασιούχων μηχανικών, οι οποίοι μάλιστα μετακινούνται ή αποχωρούν, με αποτέλεσμα την υποστελέχωση των υπηρεσιών. Είναι χαρακτηριστικό ότι περίπου 16 συμβασιούχοι μηχανικοί προσπαθούν να διαχειριστούν έναν τεράστιο όγκο εργασίας, κάτι που καθιστά πρακτικά αδύνατη την αποτελεσματική διεκπεραίωση των υποθέσεων".
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο Δήμαρχος: Η πρόταση μας είναι σαφής ώστε να δοθεί τέλος στον συγκεντρωτισμό, που αποτελεί «γάγγραινα» για τη μη επίλυση των προβλημάτων. Όταν η φυσική καταστροφή αφορά έναν Δήμο, να ορίζεται συντονιστής ο Δήμαρχος, όπως προβλέπει ο νόμος, και να συγκροτείται υπό αυτόν Ομάδα Διοίκησης Έργου με όλες τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες, των οποίων τον συντονισμό θα έχει. Εάν η καταστροφή αφορά περισσότερους Δήμους εντός Περιφερειακής Ενότητας, συντονιστής να είναι ο Αντιπεριφερειάρχης. Αντίστοιχα, σε επίπεδο Περιφέρειας, να ορίζεται ο Περιφερειάρχης ή ο Γενικός Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης.
Στόχος είναι, μετά το πρώτο στάδιο της άμεσης κοινωνικής φροντίδας και αποκατάστασης (π.χ. πρόσβαση δρόμων), να εκπονείται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αποκατάστασης και επαναφοράς στην κανονικότητα, που θα περιλαμβάνει και την οικονομική και κοινωνική ανασυγκρότηση της περιοχής. Το σχέδιο αυτό θα πρέπει να υλοποιείται με σαφή και ενιαίο συντονισμό.
Σήμερα, ένα τέτοιο συνεκτικό σχέδιο δεν υπάρχει. Υπάρχει μόνο ο σχεδιασμός του Δήμου, με περιορισμένες δυνατότητες, και αποσπασματική ανταπόκριση από τα Υπουργεία, ανάλογα με τις δυνατότητες ή τις συγκυρίες. Αυτό πρέπει να σταματήσει και η διαδικασία να θεσμοθετηθεί όπως περιγράφηκε.
Στο ερώτημα αν πρόκειται για θέμα διαδικασίας ή πολιτικής βούλησης, η απάντηση είναι ξεκάθαρη: πρόκειται για θέμα πολιτικής βούλησης. Ο Συνήγορος του Πολίτη μπορεί να συντάσσει τεχνικές εκθέσεις, αλλά απαιτούνται νομοθετικές και θεσμικές παρεμβάσεις για την ουσιαστική αλλαγή του συστήματος. Γι’ αυτό και κατατέθηκαν οι συγκεκριμένες προτάσεις, ώστε να συμπεριληφθούν σε σχετική έκθεση και να προωθηθούν οι αναγκαίες αλλαγές. Αποκέντρωση χωρίς αρμοδιότητες και πόρους δεν μπορεί να υπάρξει. Δυστυχώς, μέχρι σήμερα, αποκεντρώνονται κυρίως οι ευθύνες και όχι τα μέσα».
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του Συλλόγου Σεισμόπληκτων «Η Ελπίδα», Κώστας Γκαντάτσιος, ανέφερε: «Η παρουσία του Συνηγόρου του Πολίτη έχει καθυστερήσει, καθώς η σχετική αίτηση είχε κατατεθεί ήδη από τον Οκτώβριο του 2024, ενώ και πολλοί πολίτες έχουν επισημάνει εδώ και καιρό τα ίδια προβλήματα. Ωστόσο, από όσα διαπιστώσαμε, το κλιμάκιο ήρθε πλήρως ενημερωμένο και προετοιμασμένο για τα ζητήματα του Δήμου και των σεισμόπληκτων, γεγονός που δημιουργεί μια συγκρατημένη αισιοδοξία. Αν τα εργαλεία που διαθέτει ο Συνήγορος του Πολίτη αξιοποιηθούν άμεσα και σωστά, εκτιμούμε ότι μπορούν να φέρουν αποτελέσματα. Εμείς, θα καταθέσουμε και επίσημο υπόμνημα, ώστε να καταγραφούν από την Ανεξάρτητη αυτή Αρχή όλα όσα επισημαίνουμε εδώ και καιρό, καθώς και όσα έχουν καταγγείλει οι πολίτες. Σε ό,τι αφορά την υφιστάμενη κατάσταση, τα προβλήματα παραμένουν έντονα: περίπου 300 κτίρια δεν έχουν ακόμη κατεδαφιστεί στους δύο Δήμους, τρία σχολικά συγκροτήματα εξακολουθούν να λειτουργούν σε κοντέινερ, ενώ περίπου 500 άνθρωποι διαμένουν σε προσωρινές δομές. Παράλληλα, υπάρχουν ακόμη πολίτες που ζουν σε «κίτρινα» ή επικίνδυνα σπίτια. Αυτή είναι η πραγματικότητα σήμερα. Το ποιος και με ποιον τρόπο θα ασκήσει την απαραίτητη πίεση για την επίλυση των προβλημάτων δεν είναι δική μας αρμοδιότητα. Εκείνο που απαιτείται είναι σαφής πολιτική πρόθεση και βούληση, ώστε να δοθεί οριστικό τέλος στην ταλαιπωρία των ανθρώπων».