Η απόφαση αποτελεί μια ουσιαστική πράξη αναγνώρισης και τιμής προς τον Θεοχάρη Δετοράκη, του κορυφαίου Κρητολόγου και Βυζαντινολόγου, ο οποίος υπήρξε Ομότιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης και μία εξέχουσα προσωπικότητα των ελληνικών γραμμάτων και της επιστήμης, με καταγωγή από το Αμαριανό Πεδιάδας, ο οποίος συνδέθηκε ιδιαίτερα με το Καστέλλι απ’ όπου ξεκίνησε η πνευματική του διαδρομή, καθώς υπήρξε μαθητής και αριστούχος απόφοιτος του τότε 6τάξιου Γυμνασίου Καστελλίου.
Ο Δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας Βασίλης Κεγκέρογλου, κατά την τοποθέτηση του στο Δημοτικό Συμβούλιο, χαρακτήρισε την απόφαση ως την οφειλόμενη τιμή σε έναν σπουδαίο Πεδιαδίτη, του οποίου η επιστημονική και διδακτική προσφορά υπήρξε πολύτιμη και πολύπλευρη. Όπως σημείωσε, το όνομα του Θεοχάρη Δετοράκη μπορεί να αποτελέσει για τις επόμενες γενιές μαθητών ένα διαρκές πρότυπο φιλομάθειας, εργατικότητας, ήθους, αριστείας και προσφοράς στον τόπο.
«Ο Θεοχάρης Δετοράκης υπήρξε κορυφαίος Βυζαντινολόγος και ιστορικός της Κρήτης, με διεθνή αναγνώριση και ένα σπουδαίο επιστημονικό και διδακτικό έργο. Τίμησε τον τόπο που τον ανέθρεψε και διατήρησε σε όλη τη διαδρομή του ισχυρούς δεσμούς με την ιδιαίτερη πατρίδα του. Διέπρεψε στην επιστήμη, υπηρέτησε την εκπαίδευση και συνέβαλε ουσιαστικά στη μελέτη και την ανάδειξη της ιστορίας και του πολιτισμού της Κρήτης.
Η σχέση του με τον τόπο του αποτυπώθηκε και έμπρακτα, μέσα από την προσφορά του στην τοπική κοινωνία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η δωρεά περίπου 2.000 βιβλίων στη Σακορράφειο Βιβλιοθήκη στο Καστέλλι, μια σημαντική παρακαταθήκη γνώσης που συνεχίζει να προσφέρει στις σημερινές και τις επόμενες γενιές.
Ο Θεοχάρης Δετοράκης άφησε πίσω του ένα ευρύ και πολύτιμο συγγραφικό και επιστημονικό έργο και η ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου να προχωρήσει στην προσθήκη του ονόματος του στην επίσημη ονομασία του Γενικού Λυκείου Καστελλίου, αποτελεί, μια πράξη τιμής που ανταποκρίνεται στη διαδρομή και την προσφορά του και θα λειτουργεί καθημερινά ως υπενθύμιση ότι η γνώση, η επιμονή και η αφοσίωση μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντική προσωπική και κοινωνική προσφορά».
Μετά την ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, ο σχετικός φάκελος θα διαβιβαστεί στη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ηρακλείου και στην Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης Κρήτης, προκειμένου να ακολουθηθούν τα προβλεπόμενα επόμενα στάδια της διαδικασίας και να προωθηθεί στη συνέχεια στο Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, όπου και θα ληφθούν οι απαιτούμενες αποφάσεις.
Σημειώνεται ότι για την πρωτοβουλία είχε προηγηθεί σχετικό αίτημα της οικογένειας του εκλιπόντος, απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων του σχολείου και γνωμοδότηση της Ιεράς Μητρόπολης Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η οικογένεια του, προτίθεται επίσης να θεσπίσει ετήσια υποτροφία ύψους 1.000 ευρώ για τον πρώτο αριστεύσαντα απόφοιτο, συνδέοντας με αυτόν τον τρόπο τη μνήμη του Θεοχάρη Δετοράκη με την έμπρακτη επιβράβευση της προσπάθειας, της γνώσης και της αριστείας των μαθητών.
Θεοχάρης Ε. Δετοράκης - Μια ζωή αφιερωμένη στην επιστήμη, την εκπαίδευση, την έρευνα και την Κρήτη
Ο Θεοχάρης Ε. Δετοράκης (1936-2023) υπήρξε Ομότιμος Καθηγητής Βυζαντινής Φιλολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης και μία από τις σημαντικότερες μορφές της κρητολογικής και βυζαντινολογικής έρευνας.
Υπηρέτησε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης και αφιέρωσε το επιστημονικό του έργο κυρίως στη μελέτη της Ιστορίας της Κρήτης και της Βυζαντινής Φιλολογίας. Ιδιαίτερο πεδίο των ερευνητικών του ενδιαφερόντων αποτέλεσαν η Βυζαντινή Υμνογραφία και Αγιολογία.
Υπήρξε ευφήμως γνωστός Κρητολόγος και δημοσίευσε περισσότερες από πενήντα εργασίες που αφορούν την Κρήτη, με αντικείμενα ιστορικά, φιλολογικά, γλωσσικά και λαογραφικά. Η διδακτορική του διατριβή, που εκπονήθηκε το 1970, είχε τίτλο «Οι άγιοι της πρώτης βυζαντινής περιόδου της Κρήτης και η σχετική προς αυτούς φιλολογία», αποτυπώνοντας από νωρίς τη βαθιά επιστημονική του ενασχόληση με τη βυζαντινή Κρήτη.
Οι μελέτες και τα βιβλία του αποτέλεσαν και αποτελούν σημείο αναφοράς για την ιστορική έρευνα και την επιστημονική τεκμηρίωση της κρητικής ιστορίας.
Το 1985 τιμήθηκε από τον Δήμο Ηρακλείου με το Βραβείο «Νίκος Καζαντζάκης», για την ποιότητα και την έκταση της επιστημονικής του προσφοράς, ενώ το 2016 ο Δήμος Ηρακλείου του απένειμε και το Βραβείο Ηθικής Τάξεως.
Υπήρξε Πρόεδρος της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών, εταίρος της Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών και Άρχων Μέγας Πρωτονοτάριος της Αγίας και Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Είχε επίσης τιμηθεί με βραβείο από την Ένωση Ελλήνων Λογοτεχνών.
Η προσωπικότητα και η προσφορά του τιμήθηκαν από Πανεπιστήμια, επιστημονικούς φορείς, Πολιτιστικούς Συλλόγους, την Εκκλησία και την Τοπική Αυτοδιοίκηση, γεγονός που αποτυπώνει την ευρύτητα της προσφοράς του και την αναγνώριση του έργου του.