Ακούμε χοληστερίνη και το μυαλό μας πάει κατευθείαν σε φραγμένες αρτηρίες και προβλήματα. Ωστόσο, η χοληστερόλη είναι βασική για τον οργανισμό μας καθώς παράγει νέες κυτταρικές μεμβράνες, ορμόνες και συνθέτει βιταμίνη D.
Αυτό το εύπλαστο λίπος ταξιδεύει μέσω του αίματος σε μικροσκοπικά σωματίδια που ονομάζονται λιποπρωτεΐνες, οι οποίες έχουν πληθώρα σχημάτων και μεγεθών. Όταν ωστόσο, υπάρχει υπερβολική ποσότητα του λάθος τύπου σε λάθος σημείο μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα.
Η ιστορία της «κακής» λιποπρωτεΐνης χαμηλής πυκνότητας (LDL) είναι πολύ σαφής. Η περίσσεια της LDL καταλήγει στα τοιχώματα των αρτηριών, προκαλώντας ανάπτυξη αθηρωματικής πλάκας και φλεγμονή και αυξάνοντας τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής. Η μείωση της LDL μειώνει αυτόν τον κίνδυνο. Ο μύθος της «καλής» λιποπρωτεΐνης υψηλής πυκνότητας (HDL), ωστόσο, είναι λίγο πιο πολύπλοκος.
«Θεωρούσαμε την HDL προστατευτική επειδή δεσμεύει τη χοληστερόλη από την κυκλοφορία του αίματος και άλλους ιστούς και τη μεταφέρει στο ήπαρ (συκώτι), όπου ανακυκλώνεται ή αποβάλλεται», δηλώνει ο δρ Jorge Plutzky, διευθυντής Προληπτικής Καρδιολογίας στο συνεργαζόμενο με το Χάρβαρντ Brigham and Women’s Hospital.
Αποδεικνύεται όμως ότι δεν επιτελούν όλα τα σωματίδια HDL αυτή τη λειτουργία, η οποία είναι γνωστή ως αντίστροφη μεταφορά της χοληστερόλης. Ορισμένοι τύποι HDL αδιαφορούν για τη χοληστερόλη, ενώ άλλοι στην πραγματικότητα αναστέλλουν τη διαδικασία της αντίστροφης μεταφοράς χοληστερόλης.
Υποσχέσεις που αθετήθηκαν
Την τελευταία δεκαετία, πέντε διαφορετικά πειραματικά φάρμακα, γνωστά ως αναστολείς της CETP (πρωτεΐνη μεταφοράς εστέρων χοληστερόλης), ελέγχθηκαν σε μεγάλες κλινικές μελέτες σε άτομα με χαμηλή HDL. Όλα τα φάρμακα αυξάνουν σημαντικά το επίπεδο της HDL – ορισμένες φορές έως και 60%. Τα περισσότερα όμως δεν πέτυχαν σαφώς τον πραγματικό τους στόχο: να αποτρέψουν τις καρδιακές προσβολές, τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια και άλλες επιπλοκές από αρτηρίες με απόφραξη.
Αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι αύξησαν τον λάθος τύπο HDL, σύμφωνα με ερευνητές από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας T.H. Chan του Χάρβαρντ, οι οποίοι έλεγξαν εξονυχιστικά 16 από τους πάνω από 200 διαφορετικούς υποτύπους της HDL. Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2021 στο Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology, βρήκαν ότι δύο από τα πειραματικά φάρμακα, το evacetrapib και το torcetrapib, έτειναν να αυξάνουν τους υποτύπους της HDL που δεν σχετίζονται με καρδιαγγειακό όφελος.
Ωστόσο, ένας άλλος νέος αναστολέας της CETP που ονομάζεται obicetrapib δείχνει ελπιδοφόρος. Όταν λαμβάνεται μαζί με υψηλής έντασης θεραπεία με στατίνη, το φάρμακο αυξάνει την HDL αλλά επίσης –πράγμα ίσως πιο σημαντικό– μειώνει την LDL κατά περίπου 50%. Σε εξέλιξη βρίσκονται σήμερα μεγαλύτερες μελέτες αυτού του πειραματικού φαρμάκου.
Για μείωση του κινδύνου καρδιακής προσβολής και αγγειακού εγκεφαλικού, η μείωση της αυξημένης LDL χοληστερόλης είναι η κύρια προτεραιότητα.
Κίνδυνος από την πολύ υψηλή HDL;
Παλαιότερες μελέτες παρατήρησης σε μεγάλες ομάδες ατόμων έχουν δείξει ότι τα άτομα με υψηλότερο επίπεδο HDL (πάνω από 40 mg/dL για τους άνδρες και 50 mg/dL για τις γυναίκες) τείνουν να έχουν λιγότερες καρδιακές προσβολές. Ωστόσο, πρόσφατη ανάλυση βρήκε ότι τα άτομα με πολύ υψηλό επίπεδο (80 mg/dL και άνω) είχαν περίπου την ίδια πιθανότητα να πεθάνουν από καρδιοπάθεια με τα άτομα με χαμηλή HDL (30 mg/dL και κάτω). Τα ευρήματα, τα οποία συγκεντρώθηκαν από σχεδόν 20.000 άτομα με καρδιοπάθεια, δημοσιεύθηκαν στις 18 Μαΐου 2022 στο JAMA Cardiology.
Οι σπάνιες γενετικές παραλλαγές που είναι γνωστό ότι προκαλούν υψηλή HDL αλλά επίσης αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιοπάθειας δεν εξηγούσαν αυτά τα παράδοξα ευρήματα. Κάποιες συνήθειες υγείας θα μπορούσαν να παίζουν ρόλο, όπως η συχνή κατανάλωση αλκοόλ, που είναι γνωστό ότι αυξάνει την HDL και μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής (βλ. «Ένα καθημερινό ποτό: Όχι και τόσο αβλαβές όσο μπορεί να νομίζετε» στο τεύχος Ιουλίου 2022 των Θεμάτων Καρδιολογίας).
Επιπλέον, μια εθνική μεγάλη έρευνα υγείας βρήκε ότι τα άτομα στα οποία τουλάχιστον το 10% των συνολικών θερμίδων προερχόταν από πρόσθετη ζάχαρη είχαν έως και τριπλάσιες πιθανότητες να έχουν χαμηλή HDL σε σχέση με τα άτομα που κατανάλωναν τη μισή από αυτή την ποσότητα ζάχαρης. Τα άτομα που κατανάλωναν την περισσότερη ζάχαρη είχαν επίπεδο HDL κατά μέσο όρο περίπου 11 μονάδες χαμηλότερο από αυτό στην ομάδα με τη χαμηλή κατανάλωση ζάχαρης. Άλλη έρευνα συνέδεσε τη διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη με αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρδιοπάθεια.
Το μήνυμα που πρέπει να κρατήσετε
Τι πρέπει να κάνετε με αυτά τα νέα αποτελέσματα; Μια πολύ χαμηλή ή πολύ υψηλή τιμή HDL θα πρέπει να αποτελεί καμπανάκι προειδοποίησης για να διπλασιάσετε τις προσπάθειες για πρόληψη της καρδιοπάθειας, σύμφωνα με κύριο άρθρο γνώμης που συνοδεύει τη μελέτη στο JAMA Cardiology.
Παραδοσιακά, οι συνήθειες που συνιστούν οι γιατροί για να κρατήσετε την καρδιά σας υγιή, όπως άσκηση και υιοθέτηση μιας φυτοφαγικής κατά βάση διατροφής, θεωρείται επίσης ότι ενισχύουν την HDL. «Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τα άτομα που έχουν υψηλά τριγλυκερίδια, τα οποία τείνουν να πηγαίνουν πακέτο με χαμηλό επίπεδο HDL», δηλώνει ο δρ Plutzky.
Επιπλέον, οι αλλαγές στον τρόπο ζωής έχουν σαφή οφέλη ακόμη και αν δεν αλλάξουν το επίπεδο της HDL. Για παράδειγμα, στα άτομα που καπνίζουν, η διακοπή του καπνίσματος μπορεί να αυξήσει το επίπεδο HDL, ενώ είναι επίσης γνωστό ότι μειώνει σημαντικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
«Για να μειώσετε τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής και αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, η μείωση της αυξημένης LDL χοληστερόλης είναι πάντα η κύρια προτεραιότητα», σχολιάζει ο δρ Plutzky. Εάν έχετε ήδη υποστεί καρδιακή προσβολή ή έχετε διάγνωση καρδιοπάθειας, στοχεύστε σε μια τιμή LDL τουλάχιστον 70 mg/dL, αν όχι και χαμηλότερη. Για οποιονδήποτε άλλον, μια τιμή LDL 100 mg/dL και κάτω είναι ένας καλός στόχος.
Πηγή: kathimerini.gr